Stres – przyjaciel, czy wróg?

Stres. Negatywne odczucie, z którym zmagała się każda z nas. Atakuje często niespodziewanie, często w najgorszych momentach, potrafi zmienić nasze życie nie do poznania. Czym jest? Skąd się bierze? Jak z nim walczyć? Na te inne pytania postaramy się dziś odpowiedzieć.

Czym jest stres?

Stres to stan napięcia psychicznego, wiąże się z czynnikami fizjologicznymi – przyspieszonym przepływem krwi, przyspieszeniem oddechu, napięciem mięśni. Często może prowadzić bezsenności, długotrwałych i częstych przeziębień (obniżona odporność organizmu), biegunek, bólów głowy, ale nawet do problemów skórnych, chudnięcia, czy zaburzeń miesiączkowania. Stres coraz częściej nazywany jest chorobą cywilizacyjną XXI wieku i jest tym wiele prawdy – szybkie, intensywne życie jakie prowadzimy w znacznym stopniu zwiększa szanse na pojawienie się stresu.

Polski psycholog Janusz Reykowski wyróżnia trzy etapy reakcji na stres:
– faza reakcji instrumentalnych – mamy z nią do czynienia, kiedy poziom stresu jest niewielki, organizm mobilizuje w niej swoje siły, zwiększone zostają możliwości poznawcze,
– faza krytyczna – natężenie stresu rośnie osiągając próg odporności, objawia się podwyższoną koncentracją na szczegółach oraz reakcjami emocjonalnymi: lękiem, frustracją, gniewem
– faza obrony przed stresem – tutaj mamy do czynienia ze wzmożonym stanem pobudzenia emocjonalnego. Może objawiać się w sposób skrajny od zachowań silnie agresywnych, do wycofania i zamknięcia w sobie.

Insomnia

Insomnia

Stres a zdrowie

Stres silnie wpływa na układ nerwowy. Na jego skutek aktywizowany staje się układ współczulny (zwany również sympatycznym), a wskutek rośnie wydzielanie adrenaliny, podnosi się ciśnienie krwi i poziom glukozy we krwi, a procesy trawienne zostają zachowane. Samo w sobie są to destrukcyjne objawy, ale mogą prowadzić do daleko idących skutków. W skrajnych przypadkach może pojawić się choroba wieńcowa, zawały serca, a także wrzody żołądka i dwunastnicy. Stres obniża poziom produkcji i aktywności limfocytów T i B. Gwałtowny wyrzut adrenaliny i skurcz naczyń wieńcowych, wywołany silnym stresem, może doprowadzić do tzw. zawału pozanaczyniowego. Suma wszystkich stresów z jakimi spotykamy się w życiu może również prowadzić do przedwczesnego starzenia się.

READ  Nadciąga sezon na alergie. Jak możemy się bronić?

Hormony stresu

Jednym z podstawowych hormonów wydzielanych w stresie jest wspomniana wcześniej adrenalina.
Kolejnym, często uważanym za groźniejszy jest kortyzol. Kieruje on do organizmu duże ilości glukozy, co utrudnia gojenie ran, osłabia system immunologiczny. Kortyzol powoduje też śmierć komórek mózgowych, głównie w hipokampie, odpowiedzialnych za procesy pamięci i uczenia się. Dodatkowo, idąc w parze z neuropeptydem Y powoduje rozwój otyłości brzusznej (tak, tak – oponka może być skutkiem zestresowania).
Trzecim hormonem wydzielanym w stresujących sytuacjach jest noradrenalina, powodująca niekontrolowany apetyt na węglowodany, zwłaszcza słodycze, co z czasem, w sposób oczywisty może prowadzić do otyłości.

stres2

Jak radzić sobie ze stresem?

Choć sposób na walkę ze stresem jest naprawdę wiele, trzeba od razu na wstępie powiedzieć, że tak naprawdę wszystko leży w naszych rękach. To my decydujemy czy ulegniemy stresom, czy stawimy im czoła. To czy sytuacje życiowe, nasze ambicje, chęci odniesienia sukcesu rządza nami zależy wyłącznie od nas!
Jeśli natomiast chodzi o czynniki zewnętrzne, które mogą nas wspomóc na pewno można wskazać aktywność fizyczną, która dostarczając do naszego organizmu zbawiennych endorfin spowoduje, że troski i smutki odejdą w zapomnienie. Warto tutaj wybrać sport, lub ćwiczenia, które sprawiają nam przyjemność. Z przyczyn oczywistych nie może być to coś, do czego będziemy się zmuszać i traktować jako przykry obowiązek.
Aktywność fizyczna wiąże się też z inną metodą, a mianowicie oddechem. Sposób w jaki oddychamy zmienia się na skutek naszych myśli i emocji. Lepsze dotlenienie, które możemy osiągnąć np. wychodząc na spacer. Jeśli jednak nie możemy wyjść, a potrzebujemy się szybko uspokoić z pomocą przychodzi kontrola oddechu. Istotne jest, aby wdech był krótszy niż wydech. Kilka powtórzeń wdech-wydech powinno złagodzić nasze nerwy.
Zawsze pomocny jest najzwyklejszy uśmiech i może to być nawet uśmiech wymuszony – dla naszego mózgu nie ma to żadnego znaczenia, dzięki czemu zawsze wywołuje on w naszym organizmie takie same reakcje. Pomocny jest zestaw czynników, które mogą nam pomóc ten uśmiech przywołać – przyjemne wspomnienia, śmieszne filmiki, zdjęcia, itp.Dodatkowym orężem w walce ze stresem może być również magnez – ogranicza on wydzielanie adrenaliny i noradrenaliny. Dodatkowo pozwala na zrelaksowanie nerwowych i rozluźnienie mięśni, wspomaga też krążenie krwi. Jeśli nie chcemy stosować suplementów diety zawierających magnez można sięgnąć np. po pestki dyni, szpinak, buraki, banany, czy jarmuż – wszystkie są doskonałymi źródłami naturalnego magnezu.

READ  Fitness na trampolinie

stres3

Czy stres może być dobry?

Choć pytanie wydaje się pozornie absurdalne, odpowiedź na nie brzmi: tak, w pewnych sytuacjach stres może być dla nas dobry! W swojej łagodnej formie motywuje on do działania, pobudza umysł, poprawia naszą wydajność, może być ekscytujący, podniecający. Wiele zależy jednak od tego jak dobrze ze stresem sobie radzimy – w wielu przypadkach nawet potencjalnie pozytywny i motywujący stres może łatwo odwrócić się przeciw nam. Stres pozytywny w literaturze nazywany jest eustresem.

******

p.s. Z ostatniej chwili – amerykańscy naukowcy na podstawie najnowszych rewolucyjnych badań donoszą, że zbawienny wpływ na stres ma butelka czerwonego wina połączona z paczką czekoladek… 🙂 Nie zachęcamy jednak do stosowania tej metody na szerszą skalę 🙂

Zobacz również: